γράφει ο Χρήστος Καρανικόπουλος
Η ταινία Citizen Vigilante, γυρισμένη στην Κροατία, με σενάριο, σκηνοθεσία και παραγωγή του Γερμανού Uwe Boll, είναι αναμφίβολα το viral κινηματογραφικό και πολιτικό γεγονός των ημερών.
Καταλυτικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη έπαιξε η κίνηση του Elon Musk να δημοσιεύσει τον σύνδεσμο της ταινίας στον λογαριασμό του στην πλατφόρμα του X, όπου κυκλοφορεί δωρεάν μετά την απόφαση των γερμανικών αρχών να μην την αξιολογήσουν με σήμανση ηλικίας – απαγορεύοντας ουσιαστικά την κινηματογραφική της προβολή – λόγω «προώθησης της αυτοδικίας και επικέντρωσης στο έγκλημα που συνδέεται με τις ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές στην Ευρώπη». Η κίνηση αυτή κατέστησε την κυκλοφορία της ταινίας ως κορυφαίο διαδικτυακό γεγονός και πυροδότησε αμέτρητες συζητήσεις, αναλύσεις και σχόλια.
Για τους λίγους που δεν την έχουν δει έως τώρα, η ταινία είναι ένα θρίλερ δράσης το οποίο πραγματεύεται την ιστορία ενός εύπορου Αμερικανού κληρονόμου – πρώην στρατιωτικού, ο οποίος χρησιμοποιεί τους πόρους και τις δεξιότητές του σε μία αυτόκλητη σταυροφορία εκδίκησης – απονομής δικαιοσύνης απέναντι σε συμμορίες δολοφόνων, βιαστών, εκβιαστών και διεφθαρμένων δημόσιων λειτουργών. Η ειδοποιός διαφορά σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη σύγχρονη κινηματογραφική ιστορία του είδους είναι πως η συντριπτική πλειοψηφία των θυτών, ο οποίοι βρίσκουν την τιμωρία τους από τον πρωταγωνιστή, ανήκει στις τάξεις των (λαθρο)μεταναστών που έχουν κατακλύσει την Ευρώπη, όπως συμβαίνει και στην πραγματικότητα. Ο σεναριογράφος, μάλιστα, αναδεικνύει απερίφραστα την αποδοκιμασία στην ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική σε πολλές περιπτώσεις μέσα στην ταινία, σε τέτοιο βαθμό που το έργο μπορεί να χαρακτηριστεί πολιτικά στρατευμένο. Επιπροσθέτως, θέτει ευθέως ερωτήματα σχετικά με την λειτουργία και την απονομή της Δικαιοσύνης, με τη διαφθορά και την αποστασιοποίηση των κυβερνωσών ελίτ, καθώς και με την επιβολή του ελέγχου των μαζών μέσω του φόβου και της αδιαφορίας.
Όλα τα παραπάνω στοιχεία αποτελούν μία πολλά υποσχόμενη συνταγή για ένα ικανοποιητικό κινηματογραφικό αποτέλεσμα, ιδιαίτερα μέσα σε ένα «συμπεριληπτικό» Χολιγουντιανό περιβάλλον, όπου η Ωραία Ελένη πρέπει να απεικονίζεται ως Αφρικανή ώστε «να πληρούνται οι ποσοστώσεις υποψηφιότητας για Όσκαρ». Με αυτά τα δεδομένα, όσοι είδαν την ταινία έβγαλαν συμπεράσματα φορώντας τα ιδεολογικά τους γυαλιά και αυτό είναι το αποτέλεσμα της πολωμένης σύγχρονης κοινωνικής πραγματικότητας.
Στην περίπτωση του γράφοντος, η τηλεθέαση του Citizen Vigilante προκάλεσε έναν προβληματισμό, ο οποίος τελικά επικράτησε του αισθήματος της συναισθηματικής ικανοποίησης, που πυροδότησαν συγκεκριμένες σκηνές απονομής δικαιοσύνης και συγκεκριμένα αποφθέγματα του πρωταγωνιστή.
Καταρχάς, η προχειρότητα και το φτωχό αισθητικό αποτέλεσμα στη ροή της ιστορίας και στο περιεχόμενο αρκετών σκηνών, παραπέμπουν σε αμερικάνικη B movie, από αυτές που κυκλοφορούσαν κατά κόρον ως βιντεοκασέτες στα τέλη του ’80 και στις αρχές του ’90. Αυτό το γεγονός θα μπορούσε να είναι εύκολα συγχωρητέο, αν δεν κατέληγε να υποβαθμίσει την ιερότητα και την τραγικότητα της αυτοδικίας, η οποία είναι το βασικό μέσο στην υπόθεση της ταινίας.
Σε κινηματογραφικό επίπεδο υπήρξαν πολλά έργα που ανέδειξαν την αυτοδικία σε πολλά επίπεδα, με κορυφαίο, ίσως, το Taxi Driver, αλλά και το Death Wish, το Dirty Harry μέχρι και το Έτερος Εγώ. Από την άλλη μεριά, στο Citizen Vigilante ο πρωταγωνιστής είναι ένας αποστειρωμένος και αποστασιοποιημένος βαθύπλουτος – το ίδιο αποστασιοποιημένος με τις κυβερνώσες ελίτ που κατακρίνει – ο οποίος προσφέρεται να αποδώσει δικαιοσύνη, με διδακτικό ύφος ανωτερότητας, για λογαριασμό ανθρώπων με τους οποίους δεν φαίνεται να έχει καμία ουσιαστική σύνδεση. Επιπλέον, παρουσιάζεται ως ένας αντιπαθής εργοδότης, που μεταχειρίζεται τους υπαλλήλους του στην καλύτερη περίπτωση υποτιμητικά, καθώς και ως εισοδηματίας που δεν έχει θέμα να νοικιάζει κτίριό του ως οίκο ανοχής, ούτε να χρησιμοποιεί τις υπηρεσίες του, αρκεί οι πόρνες να αερίζουν τον χώρο για να μην βγαίνει μούχλα.
Αυτή η ρηχή και κακόγουστη περσόνα, παρά το θεωρητικά ευγενές υπόβαθρο των πράξεων, καταλήγει να παραπέμπει σε μία καρικατούρα του ίδιου του Elon Musk, ειδομένου ως υπερ-ήρωα αμερικάνικης κοπής, παρά να στέκεται στο ύψος των προσδοκιών που καλλιέργησε η ταινία, επιτιθέμενη στο κινηματογραφικό κατεστημένο με τη θεματολογία της. Παίρνοντας μία τόσο ξεκάθαρη πολιτική θέση σεναριακά, είναι απόλυτα λογικό να δημιουργούνται επιπλέον ερωτήματα και προβληματισμοί που ξεπερνούν το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα, γνωρίζοντας ότι εάν δεν είχε λογοκριθεί και δεν είχε την ώθηση του Musk θα είχε περάσει στα ψιλά.
Ένα βασικό ερώτημα είναι γιατί ο σεναριογράφος, ενώ εντοπίζει το μοτίβο της αύξησης της εγκληματικότητας στην Ευρώπη από την αθρόα εισβολή αλλόφυλων και Ισλαμιστών και δεν διστάζει να την αναδείξει ξεκάθαρα, από την άλλη πλευρά αποφεύγει οποιαδήποτε αναφορά σε ανάλογο μοτίβο σχετικά με την καταγωγή των επιχειρηματικών και κυβερνητικών ελίτ σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς και σε σκάνδαλα τύπου Επστάιν. Αντιθέτως, η κριτική που ασκείται στις ελίτ είναι ρηχή και ασαφής, στο επίπεδο του ότι «δεν κάνουν καλά τη δουλειά τους».
Επιπλέον, ένας βασικός προβληματισμός προκύπτει από το βιντεοσκοπημένο μήνυμα του πρωταγωνιστή στο οποίο λέει:
Είμαι εδώ για να σας βοηθήσω να ανακτήσετε αυτόν τον έλεγχο. Είμαι εδώ για να σας δείξω ότι δεν είστε πλέον τα θύματα. Είμαι εδώ για να σας δείξω ότι ήρθε η ώρα να βγείτε έξω και να δείξετε σε αυτούς (…) ότι δεν θα τη γλιτώσουν πια. Να θυμάσαι: Το κάνω αυτό για σένα… μέχρι να μάθεις να το κάνεις μόνος σου.
Σ’ αυτό το σημείο, το ερώτημα που προκύπτει είναι εάν η ιστορία του Citizen Vigilante περνάει το μήνυμα της εκγύμνασης, της αυτοβελτίωσης, του ακτιβισμού, της μελέτης και της συντροφικότητας ως μέσα άμυνας απέναντι στην θυματοποίηση. Η απάντηση είναι, δυστυχώς, όχι! Αντιθέτως, φαίνεται να περνάει το μήνυμα πως ο δρόμος είναι το αποστασιοποιημένο καουμποϊλίκι. Μία ανοργάνωτη, ασύνδετη, προσωπική αντίδραση ματαιοδοξίας, η οποία το μόνο που μπορεί να καταφέρει είναι να δώσει τη δικαιολογία για περισσότερη και σκληρότερη επιβολή αστυνομικού ελέγχου. Και, ενδεχομένως, αυτός να είναι και ο λόγος που προωθήθηκε τόσο αυτή η ταινία.
Παρά ταύτα, έστω και για συγκεκριμένες σκηνές, έστω και για συγκεκριμένες ατάκες, αξίζει να δει κανείς αυτή την ταινία. Όπως, σίγουρα, θα αξίζουν τον κόπο και όσα memes βγήκαν και θα βγουν, εμπνευσμένα από το σενάριο, καθώς και οι αντιδράσεις και τα σχόλια όσων θίχτηκαν πολιτικά και συναισθηματικά. Δυστυχώς, όμως, αυτό που γίνεται πλέον όλο και πιο ευδιάκριτο, σε όσους έχουν τη δυνατότητα να το αντιληφθούν, είναι η αίσθηση πως το παιχνίδι είναι απόλυτα στημένο.
δείτε την ταινία απευθείας στο ΥΤ (λόγω περιορισμού ηλικίας).