Ο άνθρωπος που νίκησε τον Τσε Γκεβάρα

του Orazio Ferrara

Την δεκαετία του ’60 οι χώρες της Αφρικής αρχίζουν να βγαίνουν από την περίοδο της αποικιοκρατίας. Στις περισσότερες από αυτές δρουν επαναστατικά κινήματα επηρεασμένα από την Μαρξιστική ιδεολογία, και στρέφονται με μανία ενάντια στους λευκούς κατοίκους των χωρών αυτών.
Ειδικά στο πρώην Βελγικό Κονγκό, σήμερα Ζαΐρ, οι απάνθρωπες σφαγές γυναικόπαιδων και όχι μόνον, στρέφουν τα φώτα της Παγκόσμιας Κοινής Γνώμης στο μέρος αυτό.
Η δυτικόφιλη κυβέρνηση της χώρας στρέφεται στην στρατολόγηση Ευρωπαίων μισθοφόρων για την αντιμετώπιση των Αριστερών ανταρτών. Οι μισθοφόροι αυτοί, επαγγελματίες στρατιωτικοί οι περισσότεροι, γρήγορα γέρνουν την πλάστιγγα της νίκης προς την μεριά τους πνίγοντας στο αίμα την Μαρξιστική εξέγερση.
Η παρουσία του πολυθρύλητου Τσε Γκεβάρα στο Κονγκό, δεν καταφέρνει να αλλάξει την εξέλιξη των πολεμικών επιχειρήσεων καθώς οι μισθοφόροι του 5ου Commando και όχι μόνον αποδεικνύονται πολύ ανώτεροι από τους Κουβανούς επαναστάτες και τους Αφρικανούς προσήλυτούς τους.

Η επέμβαση του Τσε στο Κονγκό
Οι ειδικοί στα στρατιωτικά ζητήματα, πάντα κοίταγαν από την άλλη μεριά όταν άκουγαν την φράση «μεγάλος πολεμιστής» αναφερόμενοι στον Ερνέστο τσε Γκεβάρα. Αλλά ξέρετε, ότι ο μύθος είναι πάντα πιο δυνατός από μια νηφάλια ανάλυση όταν αναφέρεται σε ιστορικά πρόσωπα που ξεσήκωσαν μεγάλα πάθη αντικρουόμενα συναισθήματα μίσους και αγάπης.
Στην πραγματικότητα ο άνθρωπος του hasta la victoria siempre είναι σίγουρα συμπαθής, για την ξεκάθαρη εικόνα του πολεμιστή, για τις δράσεις και τις κινήσεις που έδειχναν σε όλο τον κόσμο την εικόνα του για μια ηρωική άποψη ζωής, και για την πίστη του στις ιδέες του μέχρι τον θάνατό του. Γι’ αυτό δεν είναι και τυχαίο ότι ακόμα και ορισμένοι κύκλοι του ευρωπαϊκού φασισμού τον έβλεπαν με συμπάθεια όπως και τα πρώτα βήματα του Καστρισμού πριν ακόμα αυτός περάσει ολοκληρωτικά στην αγκαλιά της Μόσχας. Αλλά ας γυρίσουμε στον Τσε Γκεβάρα, ενός πολεμιστή και στρατιωτικού νου.
Ήδη οι συνθήκες της σύλληψης και του θανάτου του δείχνουν ότι πρέπει να ξανασκεφτούμε τις όποιες ικανότητές του γύρω από αυτά τα ζητήματα. Υπάρχει όμως ακόμα ένα επεισόδιο που ενισχύει αυτές τις δεύτερες σκέψεις, ένα επεισόδιο που το περνάνε ή σε λίγες γραμμές ή και το εξαφανίζουν τελείως όλες οι αγιογραφίες του Τσε. Είναι αυτό της συμμετοχής του στο αντάρτικο που ταρακούνησε συθέμελα το Κονγκό την δεκαετία του ’60. Απ’ αυτό το αντάρτικο ο τσε βγήκε τελείως ηττημένος από έναν Άγγλο μισθοφόρο τον Μάικλ Χόαρ τον επονομαζόμενο και τρελό Μάικ. Αυτός ο άνθρωπος είχε πραγματικά όχι συνηθισμένες στρατιωτικές ικανότητες αλλά δεν είναι τόσο αγαπητός στον Τύπο και από τους ιστορικούς εξαιτίας της ιδεολογικής του τοποθέτησης, για τον φανατικό αντικομουνισμό του που άγγιζε τα όρια του φασισμού. Από μια άποψη, ίσως όχι τόσο political correct ο Xόαρ είναι το ξεκάθαρο παράδειγμα για το πώς ο δυτικός κόσμος θα μπορούσε να νικήσει τον υπόγειο πόλεμο του ανατολικού μπλοκ εκείνης της εποχής.
Αβάνα, Κούβα, νύχτα μεταξύ 14 και 15 Μαρτίου 1965, μυστική συνάντηση του Φιντέλ Κάστρο και του Ερνέστο Τσε Γκεβάρα. Οι δυο τους συζητούν με πάθος για το πώς θα μπορέσουν να εξάγουν στις χώρες του τρίτου κόσμου την καινούρια ιδεολογία του Καστρισμού, ένα εκρηκτικό υβρίδιο κομμουνισμού και πατριωτισμού που δείχνει ότι ταιριάζει απόλυτα στις χώρες που μόλις δημιουργούνται. Ο Κάστρο είναι της γνώμης ότι οι λατινοαμερικάνικές χώρες δεν προσφέρουν εκείνη την εποχή αρκετές δυνατότητες για επιτυχία, ενώ η Αφρική που μόλις βγαίνει απ’ την αποικιοκρατία παρουσιάζει ένα καλύτερο πεδίο δράσης.

Ο χαρακτήρας των Κονγκολέζων επαναστατών
Ο Τσε, αρχικά διστακτικός, στο τέλος πείθεται. Οπότε η κατεύθυνση θα είναι το πρώην βελγικό Κονγκό όπου ο Τσε, συνοδευόμενος από Κουβανούς στρατιωτικούς τεχνικούς θα ηγηθεί του αντάρτικου του φιλοκομμουνιστικού κινήματος των Σίμπα , οπαδών του νεκρού πρώην ηγέτη του Κονγκό Πάτρις Λουμούμπα.
Η λέξη Σίμπα που στα σουαχίλι σημαίνει λιοντάρι, ταιριάζει απόλυτα στον τρόπο του μάχεσθαι αυτών των πολεμιστών από τις φυλές του βορειοανατολικού Κονγκό που έχουν αγκαλιάσει την κομμουνιστική ιδεολογία. Αυτοί είναι πολεμιστές πραγματικά εξαιρετικοί που το παραδοσιακό τους κουράγιο παίρνει καινούρια δύναμη από την καινούρια αντιαποικιακή ιδεολογία, που έχουν αγκαλιάσει έστω και επιδερμικά. Αυτό που πραγματικά τους διακατέχει είναι το ενστικτώδες μίσος για τους λευκούς, όλους τους λευκούς και που δεν έχει όρια. Αυτό τους οδηγεί σε βιασμούς και σφαγές ακόμα και γυναικόπαιδων. Ακόμα πιο άγρια είναι η συμπεριφορά τους απέναντι σ’ εκείνους του Κονγκολέζους, ειδικά αυτούς της Κατάνγκα ,που τους θεωρούν φίλους των Λευκών.
Οι Σίμπα είναι εκπαιδευμένοι απ’ τους Κουβανούς που τους χωρίζουν σε μονάδες με μία σχετική μορφή στρατιωτικής πειθαρχίας και έχουν αρχηγούς με βαθμούς ανάλογους αυτών των Δυτικών, δηλαδή υπολοχαγός, λοχαγός, ταγματάρχης κλπ. Όλοι τους τώρα, αντί για τα παραδοσιακά ασπίδες και ακόντια, κρατάνε μοντέρνα κινέζικα οπλοπολυβόλα. Αλλά το πραγματικό μυστικό που τους κάνει τρομερούς δεν είναι αυτή η υποτυπώδης οργάνωσή τους αλλά οι μάγοι τους που πρόσθεσαν στα παραδοσιακά χαρακτηριστικά του θάρρους τους κάτι περισσότερο.
Με αρχαϊκές τελετές αυτοί οι μάγοι πείθουν τους Σίμπα ότι είναι ανίκητοι σ’ αυτό το είδος του ιερού πολέμου και ότι όλες οι σφαίρες των εχθρών τους θα μεταμορφώνονται σε νερό. Γι’ αυτό και η συνήθεια αυτών των πολεμιστών να επιτίθενται με την ρυθμική κραυγή του «mai moulele» που σημαίνει «το νερό του μουλέλε», κι ότι αυτό θα μεταμορφώνει σε νερό τις σφαίρες των εχθρών. Αυτή η πίστη τους δυναμώνει περισσότερο από την απάτη των Κουβανών εκπαιδευτών που χρησιμοποιούν άσφαιρα πυρά στην εκπαίδευσή τους. Η χρήση επίσης του χασίς κι άλλων ναρκωτικών αναμεμιγμένων με αλκοόλ τα οποία χρησιμοποιούν πριν τις μάχες, κάνει το υπόλοιπο.
Για τους Σίμπα που παρόλη την μαγική προστασία σκοτώνονται το ίδιο, οι μάγοι έχουν έτοιμοι μια όμορφη εξήγηση, ότι οι νεκροί δεν σεβάστηκαν κάποια από τα πολλά ταμπού, όπως αυτό του να μην έχουν σεξουαλικές σχέσεις πριν από κάθε σύγκρουση. Μ ε αυτά τα δεδομένα όπου ο φανατισμός χτυπάει κόκκινο καταλαβαίνει κανείς πώς οι Σίμπα στην πρώτη φάση της εξέγερσής τους διαλύουν κάθε αντίσταση και ειδικότερα τις μονάδες του εθνικού στρατού του Κονγκό οι oποίες τρομαγμένες συχνά πετούν τα όπλα και το σκάνε χωρίς καμιά προσπάθεια αντίστασης.

Οι δύο δυνάμεις αντιπαρατίθενται
Αντίθετα, οι μισθοφόροι θα χρησιμοποιήσουν αυτή την ψεύτικη αντίληψη περί του ανίκητου των Σίμπα για να τους εξοντώσουν. Συχνά οι συγκρούσεις τελειώνουν με έναν ή δύο νεκρούς μισθοφόρους και εκατοντάδες εξοντωμένους Σίμπα . Με αυτή την τακτική της εξόντωσης χωρίς οίκτο με αυτόματα όπλα των εχθρικών μαζών που επιτίθενται θα διακριθεί το 52ο Κομάντο με ταγματάρχη Zίγκφριντ Mούλερ, του μισθοφόρου ηγέτη με τον σιδηρούν σταυρό.
Για την καινούρια του αποστολή που τον περιμένει στην Αφρική, ο Γκεβάρα θα πάρει το όνομα ο Τατού που στα σουαχίλι σημαίνει το νούμερο 3 και στην αρχή θα πρέπει να δίνει αναφορά στον αρχηγό των ανταρτών Καμπιλά που καθοδηγεί τους επαναστάτες του Λουμούμπα. Για τον Καμπιλά ο Τσε δεν θα έχει καμία εκτίμηση εκτιμώντας τον πάντα ως αναξιόπιστο και όχι στο ύψος της κατάστασης. Από την άλλη κάποιοι ιστορικοί καλά ενημερωμένοι όσον αφορά τον Καμπιλά έχουν γράψει ότι σε σύγκριση μαζί του θα έκανε να φανεί ο Ιντι Αμίν όπως ένας Γκάντι. Αυτό τα λέει όλα γύρω από την προσωπικότητα του αρχηγού των Κονγκολέζων ανταρτών.
Το 1965 ο Γκεβάρα αποστέλλει ένα γράμμα στον Φιντέλ Κάστρο στο οποίο του αναγγέλλει την παραίτησή του από Κουβανός υπήκοος, και ακόλουθα από κάθε αξίωμα που έχει στην Κυβέρνηση του νησιού.
Τον επόμενο μήνα, το Μαίο, αυτός θα είναι ήδη σε δράση στην γη της Αφρικής. Όταν ο Τσε Γκεβάρα φτάνει στην σκληρή ορεινή περιοχή του Φίτζι Μπαρακά που ελέγχεται απόλυτα από τις επαναστατικές δυνάμεις έχει μεγάλα σχέδια. Θέλει να καταλάβει αμέσως την σημαντική αεροπορική βάση της Καμίνας, σημαντικό κόμβο της δύναμης του Τσόμπε στην Κατάνγκα. Για να μπορεί μετά να δημιουργήσει ελεύθερες ζώνες από όπου θα ξεκινούν οι αντάρτες για το υπόλοιπο έδαφος του Κονγκό και στην Αγκόλα εναντίον των πορτογάλων.
Στα μάτια του Αργεντινού επαναστάτη, ο οποίος συνοδεύεται από περισσότερους από εκατό Κουβανούς, ειδικούς σε στρατιωτικά ζητήματα, η ενημέρωση ότι υπάρχει μια μικρή ομάδα λευκών μισθοφόρων στις διαταγές ενός άλλου πρώην Άγγλου στρατιωτικού είναι ασήμαντη. Το χέρι της επανάστασης θα τους διαλύσει αμέσως. Κάτι το οποίο δεν υπήρξε πιο λάθος αντίληψη.

Οι Κομάντο της Άγριας Χήνας στον Κονγκό
Το 5ο Κομάντο είναι μία τέλεια μικρή στρατιωτική μηχανή πλασμένη και οδηγούμενη από την σιδερένια θέληση ενός εξαιρετικού στρατιωτικού που ακούει στο όνομα Χόαρ , ονομαζόμενος και τρελός Μάικ για την ατρόμητη συμπεριφορά του στην μάχη, όπου πάντα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή. Ο Χόαρ, ιρλανδικής καταγωγής, είναι ένας πρώην λοχαγός του αποικιακού αγγλικού στρατού. Κι απ’ αυτή την προηγούμενη εμπειρία του θα έχει πολλά διδάγματα, καθώς καθοδηγεί προσωπικά την εκπαίδευση και την πειθαρχία των μισθοφόρων και θα τους βάλει να ακολουθούν το πιο παλιό αυστηρό στυλ των βρετανικών στρατιωτικών παραδόσεων .
Στην τέλεια επαγγελματικότητά του ενώνει όχι τυπικά χαρακτηριστικά στρατιωτικού ηγέτη τα οποία θα κάνουν την διαφορά στην αντιπαράθεσή του με τον Τσε Γκεβάρα. Επίσης γνωρίζοντας ότι το ηθικό των στρατιών ενισχύεται με τους συμβολισμούς και τους μύθους ,βγάζει από την σκόνη της Ιστορίας και ξαναχρησιμοποιεί για το Κομάντο του την παλιά σημαία των διάσημων ιρλανδών μισθοφόρων του 16ου και 17ου αιώνα, την Άγρια Χήνα. Στη Βάβα όπου οι Κουβανοί με μία μάζα πολεμιστών Σίμπα πίστεψαν ότι έχουν περικυκλώσει και θα εξοντώσουν όλο το 5ο Κομάντο του Μάικ Χόαρ, οι πρώτοι θα έχουν την πρώτη σκληρή αποτυχία. Νικητές είναι ακριβώς οι μισθοφόροι που αποδεικνύονται εξαιρετικοί πολεμιστές.
Ο Τσε Γκεβάρα αναγκαστικά πρέπει να παρατήσει το αρχικό του σχέδιο και να συγκεντρωθεί σε αυτό που σύντομα θα του γίνει μια εμμονή , να νικήσει τον Χόαρ. Ο Άγγλος, καθόλου φοβισμένος από την εικόνα του μεγάλου επαναστάτη που ήδη συντροφεύει το όνομά του, αντί να περάσει στην άμυνα όπως τον συμβουλεύουν πολλοί θα ορμήσει σε μία στρατηγική απόλυτα επιθετική που θα αφήσει με τα μάτια γουρλωμένα τον Τσε.
Ένας από τους στόχους του Χόαρ είναι να καταλάβει την Γουάτσα απ’ την οποία οι επαναστάτες βγάζουν χρυσό για να καλύψουν τα έξοδα του πολέμου και γι’ αυτό το λόγο την φιλούν περισσότεροι από 1.200 Σίμπα πολύ καλά στρατιωτικά οργανωμένοι από του Κουβανούς εκπαιδευτές.

Η έκβαση του πολέμου και οι μισθοφόροι
Για την επιτυχία αυτού του στόχου, οι μισθοφόροι θα έχουν μία μεγάλη αρχική νίκη καθώς θα καταφέρουν με μία ταχύτατη επίθεση να καταλάβουν νευραλγικά σημεία τα οποία βρίσκονται στα σύνορα της Ουγκάντας και του Σουδάν απ’ όπου περνούν ενισχύσεις σε υλικό και άντρες προς τον Τσε Γκεβάρα. Παράλληλα, αυτός ο τελευταίος ο οποίος έχει λάβει ενισχύσεις, διατάζει μια μεγάλη επίθεση στην περιοχή του Κίγου που θα καταλήξει όμως σε μία οικτρή αποτυχία που θα του την καταφέρουν οι ανίκητοι μισθοφόροι του Χόαρ.
Μετά από αυτό, για τον Τσε Γκεβάρα και τους δικούς του οι οποίοι βρίσκονται περιορισμένοι στην περιοχή του Φίτζι Μαράτα οι μόνες δυνατότητες για ενισχύσεις σε όπλα, υλικά και άντρες είναι αυτές που έρχονται από το Μπουρούντι αι την Τανζανία, μέσω της λίμνης Τανγκανίκα. Για να κλείσει κι αυτή την τελευταία δίοδο ζωής του Γκεβάρα, ο Μάικ Χόαρ θα χρησιμοποιήσει ένα ναυτικό Κομάντο από Κουβανούς αντιδραστικούς εξόριστους που επιχειρεί με συνεχόμενες επιτυχίες σ’ αυτή τη λίμνη.
Εδώ γίνεται ένας πόλεμος μες στον πόλεμο ακόμα πιο άγριος με περισσότερο μίσος. Από τη μία μεριά οι Κουβανοί Καστρικοί κι από την άλλη οι Κουβανοί αντικομμουνιστές. Πρακτικά αυτοί οι εξόριστοι Κουβανοί αντικομμουνιστές έχουν μια στρατηγική σημασία που θα καταστρέψει τα σχέδια του Τσε Γκεβάρα. Χάρη σε αυτούς οι οποίοι γνωρίζουν την γλώσσα και την νοοτροπία των Κουβανών μπορούν και διαβάζουν όλες τις τηλεπικοινωνίες του Τσε και των Καστρικών βοηθών του. Μ’ αυτό τον τρόπο ο Χόαρ είναι συνέχεια σε γνώση των κινήσεων και των σχεδίων του εχθρού και καταφέρνει έτσι να τους θέτει σε συνεχείς ενέδρες καταστρέφοντας τα όποια σχέδιά τους.
Παρόλα τα κέντρα εκπαίδευσης στην Κιγκόμα και στο Κούρκου που βρίσκονται όλα στον τομέα του Φίτζι Καρακά, εκεί στρατοπεδεύουν 3.000 μαύροι πολεμιστές που έχουν εκπαιδευτεί με τον τελειότερο τρόπο από τους Κουβανούς εκπαιδευτές. Ο Τσε Γκεβάρα βρίσκεται σε μεγάλες δυσκολίες. Το σχέδιό του να καταλάβει γρήγορα την Κατάνγκα και να την κάνει ένα επαναστατικό κράτος και από κει να έχει τον έλεγχο και την δυνατότητα χρήσης των πλούσιων ορυχείων της για να μεταφέρει την επανάσταση αργότερα σε όλη την κεντρική Αφρική, ακόμα και στις πορτογαλικές αποικίες , αυτό όσο περνά ο καιρός γίνεται ένα απλό όνειρο. Η άσχημη πραγματικότητα είναι ότι μια μικρή δύναμη γύρω στους 250 στρατιωτών μισθοφόρων οι οποίοι δεν κρύβουν τις συμπάθειές τους προς τον Φασισμό, τον έχει τελείως καταστρέψει .

Σκληρές μάχες σώμα με σώμα
Τον Σεπτέμβριο του 1965 ο Μάικ Χόαρ θεωρεί ότι έφτασε η στιγμή για να επιτεθεί και να καταστρέψει τον εχθρό στην κυριότερη βάση και την Μπαρακά. Οι μισθοφόροι θα είναι συνέχεια σε επίθεσή και οι αντίπαλοί τους σε άμυνα.
Με μεγάλο θάρρος οι μισθοφόροι ξεκινούν την επιχείρηση Μπαντζάι.
Επιτιθέμενοι εκεί που τους περιμένουν λιγότερο, δηλαδή από τον Βορρά, από τις όχθες της λίμνης Τανγκανίκα, όπου θα τους αποβιβάσει ένας μικρός στόλος οδηγούμενος από τους Κουβανούς αντικαστρικούς. Μια ομάδα μισθοφόρων σε μια επιχείρηση αντιπερισπασμού επιτίθεται στην μικρή πόλη της Λίμπα, όπου θα συναντήσει μια πολύ δυνατή αντίσταση από όλμους και πολυβόλα.
Παράλληλα το μεγαλύτερο μέρος του 5ου Κομάντο θα προχωρήσει μέσα από μία ζώνη γεμάτη λίμνες για να φτάσει 4 χιλιόμετρα από την Μπαράκα αναγκάζοντας έτσι τους Κουβανούς και τους συμμάχους τους σε μία συνεχή υποχώρηση.
Η γρηγοράδα της κίνησης των μισθοφορικών μονάδων είναι ένας καθοριστικός παράγοντας για την επιτυχία της αποστολής τους.
Γύρω στις 5.500 Σίμπα στις διαταγές πάντα των Κουβανών τεχνικών υπερασπίζονται την Μπαράτα. Μετά από έναν αεροπορικό βομβαρδισμό μισθοφόροι καταφέρνουν να εισέλθουν στην πόλη. Μια σκληρή μάχη ξεκινάει σπίτι με σπίτι, πολύ συχνά σώμα με σώμα, καθώς και οι δύο πλευρές δεν συλλαμβάνουν αιχμαλώτους. Τελικά οι δυνάμεις του Τσε ηττώνται με πολύ μεγάλες απώλειες και τότε η Μπαράτα καταλαμβάνεται . Οι μισθοφόροι μετρούν μόνο πέντε νεκρούς. Μια επόμενη προσπάθεια απ’ την μεριά των επαναστατών να ανακαταλάβουν την πόλη αποτυγχάνει με πολύ μεγάλες γι’ αυτούς απώλειες.
Στις 10 Οκτωβρίου 1965 μια φάλαγγα των μισθοφόρων στην κεφαλή της οποίας είναι μια ομάδα Κουβανών εξόριστων, καταλαμβάνει μετά από επίσης σκληρές μάχες το Φίτζι. Το μεγαλύτερο μέρος των υπερασπιστών του καταφεύγει στα βουνά βορειοδυτικά της πόλης όπου ο Τσε Γκεβάρα έχει την πρόθεση να συνεχίσει τον αγώνα με ανταρτοπόλεμο, αλλά σ’ αυτό οι λευκοί διάβολοι της άγριας χήνας είναι πιο καλοί και απαντούν χτύπημα με χτύπημα.

Η επανάσταση του Τσε Γκεβάρα καταρρέει
Η τελική κατάρρευση της επανάστασης που προσπάθησε να δημιουργήσει ο Τσε Γκεβάρα είναι το κύκνειο άσμα για το αντάρτικο στο Κονγκό. Ο Φιντέλ Κάστρο κάνει τα πάντα για να σώσει το μέτωπο της Αφρικής. Καλεί στην Αβάνα τους εκπροσώπους όλων των κινημάτων απελευθέρωσης των πορτογαλικών αποικιών και ζητά απ’ αυτούς να ενισχύσουν με τις δυνάμεις τους τους Κουβανούς και τους Σίμπα. Αλλά και το MPLA και το Φρελίμο δεν έχουν καμιά πρόθεση να εξοντώσουν τις δυνάμεις τους πολεμώντας αυτούς τους διάβολους τους μισθοφόρους . Αυτό το δηλώνουν κατηγορηματικά οι εκπρόσωποί τους στον Φιντέλ Κάστρο. Σ’ αυτό ενώνονται και οι κρυφές κινήσεις των Σοβιετικών προς τους Κονγκολέζους επαναστάτες καθώς αυτοί δεν βλέπουν και με πολύ καλό μάτι την ανάπτυξη της καστρικής ιδεολογίας στην Αφρική. Ακόμα περισσότερο όταν πίσω από αυτούς βρίσκονται οι «εχθροί- φίλοι», οι Κινέζοι.
Σ’ αυτό το σημείο ο Τσε Γκεβάρα είναι και πολιτικά και στρατιωτικά απομονωμένος κι ο αγώνας του ενάντια στον Χόαρ και το 5ο Κομάντο θεωρείται πλέον τελειωμένος. Τον Ιανουάριο του 1966 ο Τσε Γκεβάρα είναι ακόμα στο Κονγκό. Μάλλον κοντά στις όχθες της λίμνης Τανγκανίκα όπως δείχνουν κάποια σήματα που υποκλέπτουν οι Κουβανοί εξόριστοι. Αυτή την εποχή ο Τσε ίσως ακόμα έχει την ελπίδα ότι θα μπορέσει να συνεχίσει την επανάσταση με τους οπαδούς του Μουλέλε. Αλλά από την Αβάνα φτάνει η κατηγορηματική διαταγή για να επιστρέψει, από την μεριά του Φιντέλ Κάστρο. Το αντίο του Τσε Γκεβάρα στην Αφρική δίνεται στο αεροδρόμιο της Τανζανίας όπου τον περιμένει ένα αεροπλάνο για να τον μεταφέρει σε έξι ώρες στην Κούβα.
Από την ήττα του στην Αφρική, γιατί για μία πραγματική και μεγάλη ήττα πρόκειται, που έγινε από έναν μισθοφόρο αρχηγό, ο Τσε Γκεβάρα θα έχει πάντα μια σκληρή ανάμνηση. Γι’ αυτή την άσχημη εμπειρία θα δηλώσει αργότερα ότι επρόκειτο για μια πραγματική καταστροφή.

Μετά το τέλος της νικηφόρας εκστρατείας του, ο Μάικλ Χόαρ γράφει στο Time ένα άρθρο στο τεύχος που κυκλοφορεί στις 17 Δεκεμβρίου 1965 : «Ήταν για μένα μια μεγάλη τιμή να οδηγήσω σ’ αυτές τις τέσσερεις ένδοξες εκστρατείες τον 5ο Κομάντο το οποίο άλλαξε το πρόσωπο του Κονγκό αλλά και τον ρου της Ιστορίας». Αυτό ο Μάικ Χόαρ 47 ετών είπε αποχαιρετώντας τους συμπολεμιστές του , τους 250 λευκούς μισθοφόρους συμπολεμιστές του, και άφησε το Κονγκό για μια κρουαζιέρα με το ιστιοπλοϊκό του που διήρκεσε τέσσερεις μήνες.

Στην ταινία «Αγριες Χήνες» (1978) οι ήρωες ταξιδεύουν στην Αφρική μας θα επιδιώξουν να απελευθερώσουν έναν φυλακισμένο στρατηγό. Τα πράγματα δεν είναι καθόλου απλά, όσο ίσως να φαίνονται, καθώς οι εξελίξεις και οι ανατροπές του σεναρίου, είναι πολλές και ενδιαφέρουσες. Το στήσιμο της ομάδας των μισθοφόρων, θα σας θυμίσει σίγουρα το «Και οι 12 ήταν καθάρματα Ταινία με τεράστια εμπορική επιτυχία, το φιλμ αυτό του Andrew V. McLaglen, με το πολύ λαμπερό καστ του, ήταν μια από τις καλύτερες ταινίες που γυρίστηκαν ποτέ, με θέμα τους επιχείρηση μισθοφόρων. Οι Richard Burton, Roger Moore, Richard Harris, Hardy Krüger, Stewart Granger και Patrick Allen, μεταξύ άλλων, συνέθεσαν μια υπέροχη ομάδα.

δημοσιεύθηκε στο περιοδικό ΑΝΑΚΤΗΣΗ #4
μετάφραση επιμέλεια Δημήτρης Ζαφειρόπουλος